Në një kthesë të rëndësishme të politikave energjetike, Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, e ka cilësuar braktisjen e energjisë bërthamore si një „gabim strategjik“ për Evropën. Gjatë samitit të fundit për energjinë bërthamore të mbajtur në Francë, ajo njoftoi një plan konkret për të mbështetur investitorët privatë në këtë sektor.
BE kërkon “Rilindjen Bërthamore”
Sipas Von der Leyen, Bashkimi Evropian do të ofrojë 200 milionë euro si garanci për mbulimin e rreziqeve për financuesit privatë që investojnë në teknologjitë e reja atomike. Këto fonde do të sigurohen nga të ardhurat e sistemit të tregtimit të emetimeve (ETS).
„Në vitin 1990, rreth një e treta e energjisë elektrike në Evropë vinte nga burimet bërthamore. Sot, ky shifër ka rënë në më pak se 15 për qind,“ u shpreh ajo me keqardhje në Boulogne-Billancourt, pranë Parisit. Sipas saj, Evropa nuk duhet t’i kthejë shpinën një burimi që është njëkohësisht i sigurt, i përballueshëm dhe me emetime të ulëta karboni.
Synimi: Reaktorët e vegjël modularë (SMR)
Strategjia e re evropiane fokusohet te reaktorët e vegjël modularë (SMR). Synimi është i qartë: kjo teknologji duhet të jetë gati për përdorim në Evropë deri në fillim të viteve 2030.
„Nëse një teknologji është e sigurt, ajo duhet të jetë e lehtë për t’u zbatuar kudo në Evropë,“ tha Von der Leyen, duke bërë thirrje për thjeshtim të rregulloreve dhe bashkëpunim ndërkufitar.
Macron: “Duhet të qëndrojmë në garë me SHBA-në dhe Kinën”
Edhe Presidenti francez, Emmanuel Macron, i cili ishte nikoqir i samitit, bëri thirrje për një mbështetje më të fortë financiare në nivel të BE-së. Ai kërkoi që projektet bërthamore të trajtohen në mënyrë të barabartë me energjinë e renovueshme sa u përket subvencioneve shtetërore.
Macron paralajmëroi se Evropa rrezikon të mbetet prapa fuqive të mëdha:
• Konkurrenca: SHBA, Kanadaja dhe Kina janë aktualisht në ballë të inovacionit për reaktorët SMR.
• Tregu i përbashkët: Macron mbron idenë e një tregu ku „elektronet pa karbon“ të qarkullojnë lirshëm, qofshin ato nga era në Belgjikë, dielli në Greqi apo centralet atomike në Francë.
Në këtë samit morën pjesë përfaqësues nga rreth 40 shtete, përfshirë liderë nga Belgjika, Maroku dhe Ruanda, duke dëshmuar interesin në rritje global për rikthimin te energjia bërthamore si zgjidhje për krizën klimatike dhe atë të sigurisë energjetike.
