Bota po përballet me rrezikun e një krize masive energjetike, ndërsa shqetësimi në tregjet ndërkombëtare po zhvendoset nga rritja e çmimeve drejt një skenari edhe më të rëndë: mungesës fizike të naftës dhe karburanteve.
Arabia Saudite ka njoftuar mbylljen e përkohshme të naftësjellësit Lindje-Perëndim, një prej rrugëve kryesore alternative për transportin e naftës në rajon. Nëpërmjet këtij tubacioni, me gjatësi rreth 1.200 kilometra, mund të transportohen rreth 4 deri në 5 milionë fuçi naftë në ditë, që përbën afërsisht 5% të furnizimit global.
Vendimi është marrë si masë paraprake pas një sulmi me dron, i cili, sipas raportimeve, kishte origjinën nga Iraku.
Tubacioni ka një rëndësi të veçantë strategjike, pasi shërben si alternativë ndaj transportit detar përmes Ngushticës së Hormuzit, një prej pikave më të rëndësishme të furnizimit global me naftë. Trafiku detar në këtë zonë ka rënë ndjeshëm për shkak të përshkallëzimit të konfliktit mes SHBA-së dhe Iranit.
Situata është tensionuar edhe më tej pas raportimeve se rebelët Houthi kanë marrë kontrollin e ishullit strategjik të Perimit, pranë ngushticës Bab el-Mandeb. Zhvillimet po rrisin presionin mbi të dyja rrugët kryesore të transportit të naftës rreth Gadishullit Arabik.
Pas këtyre zhvillimeve, çmimi i naftës ka kaluar sërish mbi 100 dollarë për fuçi, ndërsa nafta e gatshme me përmbajtje squfuri 10 ppm ka arritur rreth 1.560 dollarë për ton.
Meqë zhvillimet kryesore ndodhën pas mbylljes së bursave të premten, vëmendja tashmë është përqendruar te hapja e tregjeve të hënën. Ekspertët paralajmërojnë se një përshkallëzim i mëtejshëm mund të shkaktojë rritje të jashtëzakonshme të çmimeve të energjisë.
Përtej goditjes financiare, analistët paralajmërojnë se situata mund të shndërrohet në një nga sfidat më serioze për tregjet globale të energjisë në dekadat e fundit.
Sipas vlerësimeve të cituara, vendet perëndimore kanë përdorur rreth 60% të rezervave të tyre strategjike gjatë shtatë muajve të fundit, në përpjekje për të stabilizuar tregjet. Kjo do të thotë se hapësira për ndërhyrje të mëtejshme është ngushtuar ndjeshëm, veçanërisht pasi një pjesë e rezervave nuk mund të vihet menjëherë në dispozicion të tregut.
Nëse rrugët kryesore të furnizimit dhe transportit nuk rikthehen shpejt në funksion, tregjet globale mund të përballen me një skenar shumë më shqetësues se rritja e çmimeve: mungesën e karburantit në treg dhe, në raste ekstreme, boshatisjen e pompave të karburantit.
Situata pritet të jetë veçanërisht e ndjeshme në ditët në vijim, ndërsa tregjet do të reagojnë ndaj çdo zhvillimi të ri në Gjirin Persik dhe në rrugët strategjike të transportit të naftës./kudoshqip.com
