Çmimet globale të naftës kanë kaluar pragun e 100 dollarëve për fuçi, të nxitura nga tensionet në rritje mes United States, Israel dhe Iran. Sipas një analize të publikuar nga The Guardian, kjo situatë ka shtuar shqetësimet për ndikimin e mundshëm në ekonominë botërore dhe përshpejtimin e inflacionit.
Në fillim të javës, çmimi i naftës arriti rreth 119 dollarë për fuçi, niveli më i lartë që nga pushtimi rus i Ukrainës në vitin 2022. Analistët paralajmërojnë se nëse tensionet vazhdojnë dhe kalimi nëpër Ngushtica e Hormuzit bllokohet, çmimi mund të rritet deri në 150 dollarë për fuçi, duke tejkaluar rekordin e vitit 2008 prej 145.29 dollarësh.
Kjo rrugë detare është një nga më të rëndësishmet për tregtinë globale të energjisë, pasi përmes saj transportohet rreth 20% e naftës dhe gazit të lëngshëm në botë, si dhe një pjesë e konsiderueshme e plehrave kimike. Analistët e Goldman Sachs vlerësojnë se një bllokim i plotë i eksportit të naftës nga Irani mund të ketë ndikim shumë më të madh në treg sesa ndërprerjet e prodhimit rus në vitin 2022.
Ndërkohë, disa eksportues të mëdhenj po përpiqen të gjejnë rrugë alternative transporti. Saudi Arabia ka nisur të dërgojë naftë përmes porteve në Detin e Kuq, por shumica e eksporteve të rajonit mbeten të varura nga kalimi në Ngushticën e Hormuzit.
Ndikimi në inflacion dhe ekonomi
Rritja e çmimeve të energjisë vjen në një moment të ndjeshëm për ekonominë globale. Shumë banka qendrore kishin nisur të stabilizonin normat e interesit pas periudhës së inflacionit të lartë, por tensionet e reja gjeopolitike mund të ndryshojnë këtë trend.
Eksperti ekonomik Jim Reid nga Deutsche Bank thekson se ekonomia globale sot është më pak e ndjeshme ndaj goditjeve energjetike sesa në vitet 1970, megjithatë rritja e çmimeve mund të ndikojë drejtpërdrejt në faturat e familjeve dhe kostot e bizneseve.
Rreziku i ngadalësimit ekonomik
Pasojat e inflacionit pas pandemisë dhe luftës në Ukrainë kanë dobësuar fuqinë blerëse të shumë familjeve dhe kompanive. Një rritje e re e çmimeve të energjisë mund të ulë kërkesën dhe aktivitetin ekonomik, duke rritur rrezikun e stagflacionit – një kombinim i inflacionit të lartë dhe rritjes së ulët ekonomike.
Ekonomisti Ian Stewart nga Deloitte paralajmëron se historikisht çmimet e larta të energjisë kanë qenë shpesh një faktor që ka çuar në recesione në vendet perëndimore.
Masat e qeverive
Për të zbutur ndikimin e mundshëm të krizës energjetike, vendet e G7 kanë paralajmëruar se mund të përdorin rezervat strategjike të naftës. Ndërkohë, United States dhe China kanë rritur rezervat e tyre energjetike për të përballuar çdo mungesë të mundshme në treg.
Sipas analizës së “The Guardian”, tensionet aktuale mund të shndërrohen në një nga krizat më të mëdha të furnizimit dhe logjistikës së energjisë në historinë moderne, nëse konflikti në rajon vazhdon të përshkallëzohet.
