Bashkimi Evropian ka prezantuar një plan ambicioz për të forcuar pavarësinë teknologjike, duke investuar mbi 30 miliardë euro në ndërtimin e shtatë gigafabrikave të Inteligjencës Artificiale (IA). Nisma synon të zvogëlojë varësinë nga teknologjitë e zhvilluara në SHBA dhe Kinë, duke krijuar një infrastrukturë moderne evropiane për zhvillimin e IA-së.
Sipas planit të Komisionit Evropian, rreth 10 miliardë euro do të financohen nga Bashkimi Evropian dhe shtetet anëtare, ndërsa 20 miliardë euro të tjera pritet të sigurohen nga investitorët privatë.
Fondet do të menaxhohen nga Ndërmarrja e Përbashkët Evropiane për Kompjuterikën me Performancë të Lartë (EuroHPC JU), e krijuar për të zhvilluar një ekosistem evropian të superkompjuterëve dhe infrastrukturës së avancuar digjitale.
Objektivi: më shumë pavarësi teknologjike
Komisioni Evropian thekson se gigafabrikat do t’u ofrojnë qasje në kapacitete të avancuara startup-eve, kompanive në rritje, ndërmarrjeve të vogla dhe të mesme, universiteteve, institucioneve kërkimore dhe administratës publike.
Këto objekte do të përfshijnë procesorë të avancuar për Inteligjencën Artificiale, platforma cloud, rrjete me shpejtësi të lartë dhe qendra moderne të të dhënave me efikasitet energjetik.
Nënkryetarja ekzekutive e Komisionit Evropian për Sovranitetin Teknologjik, Sigurinë dhe Demokracinë, Henna Virkkunen, e cilësoi projektin si një hap strategjik për të ardhmen e Evropës, duke theksuar se zhvillimi global i Inteligjencës Artificiale po përshpejtohet me ritme të larta.
Konkurrenca me SHBA-në dhe Kinën
Megjithëse Bashkimi Evropian disponon aktualisht 19 qendra të dhënash të shpërndara në vende të ndryshme, ai vazhdon të mbështetet në teknologji dhe shërbime të ofruara nga kompani jashtë Evropës.
Sipas Komisionit Evropian, kjo varësi krijon rreziqe strategjike për sigurinë, sovranitetin digjital dhe vazhdimësinë e shërbimeve, sidomos në një kohë kur konkurrenca globale në sektorin e Inteligjencës Artificiale po intensifikohet.
Njëkohësisht, kufizimet në furnizimin me minerale strategjike dhe konkurrenca me tregje ku energjia është më e lirë, si SHBA-ja dhe Kina, mbeten sfida të rëndësishme për industrinë evropiane.
Synimi për vitet e ardhshme
Brukseli synon të trefishojë kapacitetin e qendrave të të dhënave në Evropë brenda pesë deri në shtatë viteve të ardhshme, duke krijuar një bazë më të fortë për zhvillimin e Inteligjencës Artificiale në kontinent.
Komisioni Evropian paralajmëron se, nëse nuk ndërmerren hapa të tillë, bizneset dhe institucionet evropiane do të vazhdojnë të varen nga ofruesit amerikanë të shërbimeve të IA-së, duke dobësuar konkurrueshmërinë dhe autonominë teknologjike të Bashkimit Evropian.
