Progresi i Serbia drejt anëtarësimit në Bashkimi Evropian ka stagnuar në vitet e fundit, sipas një draft-raporti të përgatitur nga Parlamenti Evropian. Dokumenti thekson se shqetësimet kryesore lidhen me gjendjen e demokracisë, sundimin e ligjit dhe respektimin e lirive themelore në vend.
Raporti, i hartuar nga raportuesi për Serbinë në Parlamentin Evropian, Tonino Picula, vlerëson se procesi i integrimit evropian të Serbisë ka mbetur pothuajse në vendnumëro. Sipas dokumentit, vendi përballet me një sërë sfidash urgjente, përfshirë polarizimin e thellë politik, nevojën për reforma në sistemin e drejtësisë, luftën kundër korrupsionit dhe krimit të organizuar, si dhe domosdoshmërinë e arritjes së një marrëveshjeje gjithëpërfshirëse për normalizimin e marrëdhënieve me Kosovo, në përputhje me politikën e jashtme të BE-së.
Në dokument theksohet gjithashtu se Serbia nuk ka bërë përparim të dukshëm në shumë kapituj të negociatave për anëtarësim, veçanërisht në fushat që lidhen me sundimin e ligjit, pavarësinë e gjyqësorit, lirinë e medias dhe reformën e administratës publike.
Raporti shpreh shqetësim edhe për situatën politike të brendshme, duke përmendur protestat e gjera që janë zhvilluar në vend që nga nëntori i vitit 2024. Sipas Parlamentit Evropian, këto protesta reflektojnë pakënaqësi të thellë të qytetarëve dhe studentëve, të cilët kërkojnë më shumë llogaridhënie dhe reforma demokratike.
Institucioni evropian vlerëson se një mënyrë për të zbutur krizën politike do të ishte organizimi i zgjedhjeve të lira dhe të ndershme, duke zbatuar plotësisht rekomandimet e ODIHR dhe duke garantuar transparencë në procesin zgjedhor.
Dokumenti ngre shqetësime edhe për trajtimin e protestuesve gjatë demonstratave, duke theksuar se demonstrues paqësorë, studentë, aktivistë dhe gazetarë janë përballur me masa represive, përfshirë përdorimin e tepruar të forcës nga policia, arrestime arbitrare dhe forma të tjera presioni. Për këtë arsye, Parlamenti Evropian kërkon hetime të menjëhershme, të pavarura dhe transparente për çdo pretendim për përdorim të panevojshëm të forcës.
Një tjetër pikë kritike në raport lidhet me ndryshimet në ligjet e sistemit gjyqësor të miratuara nga Asambleja Kombëtare e Serbisë më 28 janar 2026. Sipas Parlamentit Evropian, këto ndryshime mund të dobësojnë më tej pavarësinë e gjyqësorit dhe autonominë e prokurorisë, duke përbërë një hap prapa në rrugën e Serbisë drejt integrimit evropian.
Raporti rikujton gjithashtu incidentet e sigurisë në veri të Kosovës dhe i bën thirrje autoriteteve të Serbisë dhe Kosovës që të bashkëpunojnë plotësisht për të sjellë para drejtësisë autorët e sulmit të armatosur në Banjska në vitin 2023. Në këtë kontekst, Parlamenti Evropian shpreh keqardhje që Serbia ende nuk ka ndërmarrë hapa për ndjekjen penale të personave përgjegjës, veçanërisht të Milan Radoičić, nënkryetar i Lista Serbe.
